Artykuł

Grecja

Współczesna Grecja kojarzy się ze wspaniałym klimatem, doskonałą kuchnią, malowniczymi kurortami, dzięki czemu przyciąga co roku wielu turystów. Jako spadkobierczyni spuścizny starożytnej Grecji, uznawanej za kolebkę cywilizacji europejskiej, to przede wszystkim kraj o długiej, bogatej historii, spektakularnym dziedzictwie kulturowym i monumentalnych zabytkach.

Ludność starożytnej Grecji przykładała dużą wagę do estetyki we wszystkich dziedzinach życia, także w ubiorze. Prześledźmy wspólnie, jakie stroje noszono w owym czasie, z jakich tkanin były wykonane, a także jak ubiory ewoluowały i zmieniały swój kształt.

 Zapraszamy do twórczych poszukiwań – czy tendencje w sposobie ubierania się, które zaistniały w starożytnej Grecji, są widoczne w kolekcjach obecnych projektantów?

Życzymy inspirującej lektury.

Osiągnięcie harmonii między ciałem, duchem i sposobem życia to jedna z najważniejszych filozofii starożytnych Greków. Proporcja i doskonały porządek to charakterystyczne cechy sztuki i architektury epoki.[1]

Informacje o sposobie ubierania się odnaleźć możemy w zachowanych przedstawieniach z różnych dziedzin sztuki. Warto wspomnieć o malarstwie czarno i czerwono figurowym stosowanym do ozdabiania naczyń. Z reguły ubiór składał się z udrapowanej materii o znacznej objętości i w większości przypadków opierał się o formę prostokąta. Jednym z najbardziej charakterystycznych strojów kobiecych był peplos czyli kwadratowa wełniana chusta. Zakładano ją wokół ciała i związywano na ramieniu lub spinano klamrą lub szpilką. Koniec chusty puszczano luźno, tak aby sięgał do pasa lub bioder. W początkowej fazie prawe ramię pozostawało odkryte. Występowała również wersja z przewiązaniem w pasie oraz puszona luźno.[2]

Bardziej zabudowanym strojem był chiton, wykonany z płótna lnianego, później z wełny.[3] Nazwa pierwotnie oznaczała rodzaj tkaniny lnianej. Szata często zszywana była po bokach, spinana na ramionach za pomocą spinek zwanych fibulami. Jego szersza wersja (chiton joński) zakrywała całe ramiona tworząc tym samym efekt rękawów. Kształty zakończenia chusty występowały zarówno ostre i zaokrąglone. Noszony przez mężczyzn sięgał najczęściej kolan, wersja damska sięgała do ziemi. Wiązania w talii, często wielokrotne, potęgowały efekt marszczenia (zbluzowana fałda nazywana kolpos[4]). Szata bez pasa służyła jako luźne ubranie nocne. Zakładano ją też pod pancerz. Wydłużony chiton męski był noszony przez dostojników jako strój ceremonialny.[5] W późniejszym okresie zakładano na niego peplos.[6] Chiton bez rękawów noszono czasem obsunięty i odpięty na prawym ramieniu przy pracy wymagającej swobody ruchów. Przypominał on wtedy inny rodzaj ubioru – exomis. Rodzaj szaty bazującej na złożonym w połowie prostokącie. Noszony przez żołnierzy, marynarzy czy rzemieślników.[7]

Jako płaszcz służył himation w formie obszernej wełnianej chusty. Czasem zakrywał również głowę. [8] Odmianą himationu jest wojskowa chlamida, węższa ale równie długa. Była spinana na prawym i lewym ramieniu, czasem również na plecach, tak aby zakrywała oba ramiona. Owinięta wokół lewej ręki dawała osłonę przed ciosami. Były tkane z wełny silnie skręcanej przy przędzeniu, co wpływało na większą ich sztywność i dużą wytrzymałość. Chlamida z ubrania wojskowego stała się płaszczem królewskim, który pod wpływem wschodnich wpływów ewoluował pod względem zdobień. [9] [10]

W ubiorze kobiecym, w okresie hellenistycznym zaznacza się dążenie do podkreślania wysmukłości sylwetki przez podwyższenie linii talii. Moda ta przetrwała do II w. n.e. i miała wpływ na styl rzymskich ubiorów damskich okresu cesarstwa.[11]

Wysoki poziom kultury fizycznej spowodował dążenie do wytworzenia obuwia lekkiego i przewiewnego. Zarówno kobiety jak i mężczyźni nosili jednakowy rodzaj obuwia. Były to sandały wiązane na różne sposoby za pomocą cienkich rzemyków. Miały giętkie podeszwy dostosowane do kształtu stopy.[12] Niektóre były koloru purpurowego z lamówką na brzegach, występowały również zapięcia przypominające w swojej formie kwiat.[13] W okresie klasycznym zamiast pętli ze skóry wprowadzono wygodniejszą, ażurową wycinkę ze skóry.[14] Charakterystycznym obuwiem w teatrze były koturny.

Sandały

Większość ubiorów z wełny zachowywała jej naturalny biały kolor. Prosty lud nosił płaszcze ciemniejsze na przykład brunatne lub brunatnoczerwone.[15] Występowały jednak wyraziste kolory a brzegi materiału chętnie zdobiono bortami[16] (wyrób pasmanteryjny w postaci plecionej taśmy, służy do lamowania krawędzi wyrobu odzieżowego[17]) Najwcześniejsze wzmianki o używaniu tkanin barwionych purpurą i cienkich połyskujących chitonach odnaleźć można w poematach Homera. Lnianych tkanin nie barwiono, jednak bazując na pozostałościach polichromii na kobiecych posągach domniemywać można, że chitony lniane były tonowane żółtą lub zielonkawą barwą. Za najstarszy ośrodek farbiarski uznaje się Fenicję, gdzie specjalizowano się szczególnie w pozyskiwaniu purpury tyryjskiej. Farbowaną przędzę sprowadzano również z innych ośrodków z kraju i zagranicy. Aby zachować trwałość kolorów stosowano apreturę z domieszką miodu. Kobiety zamieszkujące wsie potrafiły pozyskiwać barwniki z roślin.[18]

Kolor miał szczególne znaczenie w greckim teatrze, gdzie wzorzyste chitony przyodziewały postacie szczęśliwe, szare, zielone i niebieskie były przypisywane postaciom tragicznym. Oznaką żałoby była czerń.[19]

W V w. p.n.e. mieszkańcy wsi sami tkali ubrania z runa owiec własnej hodowli. Z czasem wyspecjalizowały się grupy osób zajmujących się poszczególnymi etapami produkcji: strzyżenie zwierząt, płukanie i gręplowanie, przędzenie i tkanie, folowanie i farbowanie.

Len dotarł do Grecji za pośrednictwem Jonów. Jego właściwości pozwalały na poddanie tkaniny plisowaniu. Najpierw plisowano tkaninę ręcznie, a następnie trzymano kilka godzin skręconą i związaną na końcach.[20] Różnorodne zabiegi tkackie takie jak wprowadzanie w tkaninie kolorowych pasów, użycie innych kolorów w wątku i osnowie czy różnicowanie faktur przywodzą na myśl ornamenty znane z ceramiki.[21]

Zainspiruj się stylem starożytnych Greków. Wykorzystaj obfite marszczenia odszywając tunel na sznurek na przykład w tunice. Dodatkowo krawędzie ubiorów możesz wykończyć lamówką. Przeszycie prostych krawędzi  z pewnością ułatwi lamownik. Jeśli zdecydujesz się na naszycie ozdobnych taśm czy wypustek sprawdź dedykowane do tego zadania stopki, na przykład pół stopkę (do wszywania zamków zwykłych). W ofercie wielu producentów znajdują się również stopki do naszywania maszynowo koralików oraz cekinów. Ciekawe aplikacje naszyte na ramionach przywodzić mogą na myśl zapięcia stosowane w ubiorach greckich. Takie dodatki odmienią również odzież, którą już posiadasz w swojej szafie. Aby nadać niepowtarzalny charakter swojej odzieży można pokusić się o użycie barwników. Dziś dostępnych jest wiele ich rodzajów, a ich użycie nie sprawia większych kłopotów. Pamiętać należy aby kolor utrwalić np. dla barwników wymagających gotowania w przepisie poleca się dodać soli. W ostatnim czasie bardzo popularne są plisowane spódnice. Tkaninę można oddać do odpowiedniego punktu, w którym zostanie poddana obróbce. Szycie sprowadza się do wszycia zamka wraz z paskiem, ewentualnie samego paska jeśli różnicę między talią a biodrami ściągnie gumka. Po raz kolejny historia ubioru dostarcza nam nieskończenie wiele inspiracji.

Autor: Małgorzata Juskowiak


[1] Samek Paulina, Krawiectwo. Technologia, WSiP, Warszawa 1999, s.94

[2] Samek Paulina, Krawiectwo. Technologia, WSiP, Warszawa 1999, s.94

[3] Boucher Francois, Historia Mody, Arkady, Warszawa 2012, s.87

[4] Boucher Francois, Historia Mody, Arkady, Warszawa 2012, s.87

[5] Boucher Francois, Historia Mody, Arkady, Warszawa 2012, s.88

[6] Samek Paulina, Krawiectwo. Technologia, WSiP, Warszawa 1999, s.94

[7] Gutkowska-Rychlewska, Historia ubiorów, Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich Wydawnictwo, 1968, s.65

[8] Samek Paulina, Krawiectwo. Technologia, WSiP, Warszawa 1999, s.94

[9] Boucher Francois, Historia Mody, Arkady, Warszawa 2012, s.91

[10] Gutkowska-Rychlewska, Historia ubiorów, Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich Wydawnictwo, 1968, s.66

[11] Gutkowska-Rychlewska, Historia ubiorów, Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich Wydawnictwo, 1968, s.75

[12] Gutkowska-Rychlewska, Historia ubiorów, Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich Wydawnictwo, 1968, s.59

[13] Boucher Francois, Historia Mody, Arkady, Warszawa 2012, s.90

[14] Gutkowska-Rychlewska, Historia ubiorów, Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich Wydawnictwo, 1968, s.69

[15] Boucher Francois, Historia Mody, Arkady, Warszawa 2012, s.88

[16] Samek Paulina, Krawiectwo. Technologia, WSiP, Warszawa 1999, s.94

[17] Parafianowicz Zbigniew, Szkolny słownik odzieżowy, WSiP, Warszawa 1992, s. 36

[18] Gutkowska-Rychlewska, Historia ubiorów, Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich Wydawnictwo, 1968, s.53-54

[19] Boucher Francois, Historia Mody, Arkady, Warszawa 2012, s.92

[20] Boucher Francois, Historia Mody, Arkady, Warszawa 2012, s.88

[21] Gutkowska-Rychlewska, Historia ubiorów, Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich Wydawnictwo, 1968, s.55

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *